Žś ert hér









McMaster lķkaniš
Žó margar ašferšir hafi veriš žróašar ķ śtfęrslu lausnaleitarnįms žį reynist upprunalega fyrirmyndin frį McMaster yfirleitt best til višmišunar aš sögn
Howard S. Barrows eins ötulasta talsmanns lausnaleitarnįms. Sķšan er hęgt aš breyta śt frį henni til aš męta žeim nįmskröfum sem felast ķ öšrum fręšigreinum:

Nįmiš er nemendamišaš
Nemendur bera įbyrgš į sķnu eigin nįmi undir handleišslu leišbeinanda. Žaš gera žeir meš žvķ aš afmarka žaš sem žeir žurfa aš kynna sér til aš skilja betur ešli vandamįlsins sem til skošunar er hverju sinni svo žeir nįi betri tökum į lausn žess. Žeir žurfa aš įkveša hvar žeir eiga aš nįlgast upplżsingar, ž.e. ķ bókum, tķmaritum, hjį kennurum, į Netinu eša į vettvangi.

Nįmiš fer fram ķ fįmennum nemendahópum
Ķ lęknanįmi hafa hóparnir yfirleitt veriš fimm til įtta manna. Ķ lok hvers nįmskeišs er stśdentum rašaš upp aftur į tilviljanakenndan hįtt og auk žess fį žeir nżjan leišbeinanda. Meš žessari rįšstöfun fį žeir ęfingu ķ aš vinna nįiš og į įrangursrķkan hįtt meš margs konar fólki sem er mjög gott veganesti śt ķ lķfiš, ekki sķst fyrir lękna.

Kennarar eru hjįlparhellur og leišbeinendur
Hjį McMaster voru žessir ašilar kallašir leišbeinendur. Oft į tķšum hafši žessi staša neikvęša merkingu ķ fyrstu. Leišbeinandinn sį ekki um aš upplżsa stśdenta né lįta žį vita hvort žeir vęru į réttri leiš. Hann benti žeim ekki heldur į hvaš žeir ęttu aš kynna sér eša lesa enda mįtti hann ekki vera sérfręšingur į žvķ sviši sem vandamįliš tengdist en žį var talin hętta į aš hann yrši of leišandi. Nś hafa menn aftur į móti komist aš raun um aš bestu leišbeinendurnir eru žeir sem eru sérfręšingar į viškomandi sviši. Auk žess žurfa žeir aš vera vel aš sér um ašferšina.

Vandamįlin móta įherslur og örvun sem felast ķ nįminu
Žegar PBL er notaš ķ tengslum viš lyf, sjśklinga eša samfélagsleg heilbrigšisvandamįl žį er višfangsefniš lagt fyrir stśdenta, t.d. ķ formi skżrslu, hermilķkans [ķ tölvu], myndbands eša sjśklingurinn sjįlfur mętir į stašinn. Reynt er aš hafa allt sem lķkast žvķ sem gerist ķ raunveruleikanum žannig aš nemendur geti tekist į viš og leyst mįliš viš raunhęfar ašstęšur.

Framsetning vandamįls leggur grunninn aš žeirri fęrni sem veriš er aš byggja upp ķ greiningu sjśkdóma
Til aš svo megi verša žį žarf aš móta lżsingu vandamįlsins į sama hįtt og gerist ķ raunveruleikanum žannig aš nemendur séu žeir einu sem yfirheyra og skoša sjśklinginn. Auk žess sjį žeir um aš panta rannsóknir į rannsóknarstofum ķ beinu samhengi viš sjśkdómsgreininguna. Nemendur eiga sķšan aš fį allar nišurstöšur rannsókna jafnóšum og žęr berast um leiš og žeir vinna aš lausn vandamįlsins.

Nżrra upplżsinga er aflaš meš sjįlfstżršu nįmi
Ķ beinu framhaldi af ofangreindu ferli er ętlast til žess af stśdentum aš žeir lęri af žeirri reynslu sem žeir öšlast viš aš glķma viš vandamįlin į vettvangi meš žvķ aš afla sér sjįlfir žeirra upplżsinga sem til žarf. Į mešan į žessu sjįlfstżrša nįmi stendur vinna nemendur saman meš žvķ aš ręša mįlin; bera sig saman; fį yfirsżn yfir mįliš og aš lokum meta žaš sem žeir hafa lęrt.

Žaš sem skildi McMaster ašferšina mest frį fyrri kennsluašferšum ķ lęknisfręši var aš nś voru fyrirlestrarsalirnir oršnir aš umręšuvettvangi žar sem allir tóku virkan žįtt ķ nįminu. Kennslustundirnar breyttust frį žvķ aš einblķnt var į stašreyndir sem kennarar mišlušu ķ fyrirlestraformi yfir ķ öflun upplżsinga sem skiptu mįli til aš leysa śr vanda viškomandi sjśklinga. Kennarar uršu uppspretta fróšleiks til aš leysa vandamįl lķšandi stundar ķ staš žess aš mišla stašreyndum sem ašeins komu aš gagni ķ prófum en sķšur eša alls ekki žegar śt į starfsvettvanginn var komiš (Barrows, 1996).

Kennarar kynna nemendum röš vandamįla og nemendur vinna sķšan ķ litlum hópum viš aš skilgreina žau, rannsaka, ręša um žau, śtskżra og móta hugsanlega skżringu, lausn eša rįšleggingu. 

Žaš skiptir sköpum žegar lausnaleitarnįm er annars vegar aš nemendur bśi ekki fyrir aš nęgri žekkingu til aš leysa mįliš.

Ķ upphafi setja nemendur fram spurningar sem žarf aš svara. Žessar spurningar eru lykillinn aš žeirri žekkingu og reynslu sem nemendur öšlast viš lausn vandamįlsins.

Hér er stutt kynning į žvķ hvernig vinnulagi ķ lausnaleitarnįmi [PBL] er hįttaš. Tekiš skal fram aš hér er um einfalt lķkan aš ręša sem getur haft endurtekningar ķ för meš sér. Lišir 2 til 5 hafa samverkandi įhrif eftir žvķ sem fleiri upplżsingar koma fram sem śtskżra vandamįliš. Lišur 6 getur komiš upp oftar en einu sinni - sérstaklega žegar kennarar leggja įherslu į aš fariš sé śt fyrir "fyrstu drög":

1. Kynning į vandamįlinu
Torleyst vandamįl eša višfangsefni kynnt fyrir nemendum. Nemendur mega ekki bśa yfir nęgri žekkingu til aš geta leyst mįliš heldur žurfa žeir aš afla sér naušsynlegra upplżsinga til aš leysa žaš. Ķ žvķ felst aš öšlast nżjan skilning, lęra nż lögmįl eša aš nį tiltekinni leikni ķ einhverju sem tengist vandamįlinu.

2. Bśinn til listi yfir žaš sem vitaš er fyrir
Nemendur bśa til lista yfir žaš sem žeir vita um višfangsefniš. Žetta mį gjarnan gera ķ hópum. Žessar upplżsingar eru geymdar undir fyrirsögninni: Hvaš vitum viš? Hér geta veriš gögn sem fylgt hafa kynningunni sem og upplżsingar byggšar į fyrri žekkingu.

3. Skżrsla um vandamįliš śtbśin jafnóšum
Skżrsla um vandamįliš kemur frį nemendum. Hśn inniheldur lżsingu į žvķ hvaš žeir vita. Uppfęra žarf skżrsluna jafnóšum og nżjar og gagnlegar upplżsingar berast ķ mįlinu.

4. Bśinn til listi yfir žaš sem žarf aš skoša
Žegar nemendur hafa fengiš kynningu į vandamįlinu žurfa žeir aš leita upplżsinga til aš fylla ķ eyšurnar. Žessar upplżsingar eru geymdar undir fyrirsögninni: Hvaš žurfum viš aš vita? Žessar spurningar geta leitt til leitar į Netinu, į bókasafni eša į öšrum stöšum.

5. Bśinn til listi yfir hugsanlegar ašgeršir, valkosti, śrlausnir eša kenningar
Undir fyrirsögninni Hvaš eigum viš aš gera? bśa nemendur til lista yfir hvaš beri aš framkvęma (t.d. aš spyrja sérfręšing) og setja fram og prófa hugsanlega kenningu.

6. Kynning į śrlausninni og žeim gögnum sem styšja hana
Ķ lokin getur kennari fariš fram į žaš aš nemendur kynni munnlega eša skriflega uppgötvanir sķnar, nišurstöšur eša rįšleggingar. Sś skżrsla į aš  innihalda lżsingu į vandamįlinu, spurningar, gagnasafn, skilgreiningu į gögnum, og röksemdir fyrir žeim lausnum eša rįšleggingum sem byggjast į śrlausn žeirra gagna sem safnaš hefur veriš.

Nemendur eru hvattir til aš deila nišurstöšum sķnum į Netinu eša ķ tölvupósti meš kennurum og nemendum ķ öšrum skólum į sama svęši, öllu landinu eša annars stašar ķ heiminum. Žess er vęnst aš nemendur vandi sig betur viš lausn og frįgang verkefna žurfi žeir aš sżna nemendum ķ öšrum skólum afraksturinn (Stepien, Gallagher og Workman, 1993).

________
Heimildir: 
Barrows, Howard S. (1996).
Problem-Based Learning and Beyond: A Brief Overview. Ķ Wilkerson, L. og Gijselears, W.H. (ritstj.). Bringing Problem-Based Learning to Higher Education: Theory and Practice. New Directions for Teaching and Learning. San Fransisco. Jossey-Bass.
Finkle, S.L., og Torp, L.L. (1995). Introductory Documents. The Center for PBL, Illinois Math and Science Academy. 
NASA Classroom of the Future Program - Exploring the Environment. ETE Teacher Pages - Problem-Based Learning
.
Stepien, W., Gallagher, S., og Workman, D. (1993). Problem-Based Learning for Traditional and Interdisciplinary Classrooms. Journal for the Education of the Gifted, 4, 338-345.


Upp

© 2000 Žórunn Óskarsdóttir, M.Ed. Allur réttur įskilinn. Vefstjóri
Sķšast uppfęrt: 31.03.2012