Hér er fylgt śr hlaši upplżsingasetri um nįms- og kennsluašferšina lausnaleitarnįm sem hżst er į vefslóšinni: www.pbl.is. Annars vegar er upplżsingasetrinu ętlaš aš veita almennar upplżsingar um lausnaleitarnįm og hins vegar aš vera til stušnings žeim kennurum sem eru aš bśa sig undir eša eru žegar farnir aš nota lausnaleitarnįm ķ kennslu. 


Žegar upp kom sś hugmynd aš setja upplżsingavef um lausnaleitarnįm į Netiš var fyrst kannaš hvort sambęrilegur ķslenskur vefur vęri fyrir hendi og žegar kom ķ ljós aš svo var ekki var hafist handa. Fyrstu drögin birtust į Netinu ķ lok įrsins 2000, eins og įšur hefur komiš fram, og žį sem lokaverkefni į nįmskeišinu Nįm og kennsla um aldahvörf viš framhaldsdeild KHĶ. Fljótlega kom ķ ljós aš vefurinn nżttist kennurum žó į byrjunarstigi vęri og varš žaš mešal annars til žess aš įfram hefur veriš unniš aš endurbótum į vefnum meš žaš aš leišarljósi aš į einum og sama staš megi finna sem fjölbreyttastar upplżsingar um lausnaleitarnįm, sem nżst gętu nemendum og kennurum.

Įhugi höfundar į notkun tölvu- og upplżsingatękni ķ skólastarfi er sį drifkraftur sem liggur aš baki verkinu įsamt žeirri hugsjón aš meš nżjum og breyttum kennsluhįttum verši nemendur almennt betur ķ stakk bśnir til aš takast į viš hiš flókna samspil žekkingar og verklags auk stöšugrar žekkingarleitar – sķmenntunar – sem bķšur žeirra flestra aš loknu nįmi. Lausnaleitarnįm er ašferš sem ętlaš er aš virkja nemendur, vekja žį til umhugsunar, žjįlfa žį ķ aš afla fjölbreyttra upplżsinga, greina žęr og meta og draga af žeim įlyktanir. Žį į lausnaleitarnįm aš fela ķ sér markvissa žjįlfun ķ samvinnu. Allt eru žetta afar žżšingarmikil atriši sem įrķšandi er aš efla ķ menntun hér į landi en markmiš upplżsingasetursins er aš stušla aš žessu.

Eins og sjį mį af ofansögšu er žaš įhugamįl höfundar aš vekja athygli skólayfirvalda og sem flestra kennara į lausnaleitarnįmi. Eru žį eftirfarandi markmiš og hlutverk framhaldsskóla mešal annars höfš ķ huga:

Kennsluašferšir žurfa aš taka miš af breyttu umhverfi og breyttum įherslum į hverjum tķma. Góšir kennsluhęttir vekja įhuga nemenda til nįms en gera žį ekki aš óvirkum žiggjendum. Kennsluhęttir mega ekki vera einhęfir og samręmi veršur aš vera į milli žeirra og skólastefnunnar sem skólinn leitast viš aš framfylgja. Sjįlfstraust nemenda veršur ekki eflt nema meš hęfilegri ögrun. Kynnist žeir ekki ögrun sem felst ķ samkeppni og nįmsaga bżr skólinn žį ekki nęgilega vel undir kröfur daglegs lķfs og vinnumarkašarins (Ašalnįmskrį framhaldsskóla, Almennur hluti, 1999:16).


Eftirfarandi reglur – sem aš mati sérfręšinga skapa góšan vef – hafa veriš hafšar aš leišarljósi frį upphafi: Innihald žarf aš höfša til markhópsins; skipulag žarf aš vera gott og višmótiš gegnsętt žannig aš aušvelt sé aš finna žaš efni sem į honum er; vefurinn žarf aš virka tęknilega ķ öllum algengustu vefskošurum [Browser] og vefurinn į aš vera léttur og fljótur aš hlašast inn (Gunnar Grķmsson, 2002). 

Við hönnun vefsins hefur einnig verið stuðst við góð ráð Jakob Nielsen (2000) sem oftast er vitnað til í sambandi við vefhönnun. Má þar nefna einfaldleikann sem að hans mati er mjög mikils virði - notendur eru yfirleitt ekki á Netinu til að njóta útsýnisins heldur beina þeir athyglinni fyrst og fremst að innihaldinu. Mikilvægt er að gæta þess að hægt sé að nálgast efnið þó nýjustu tækni sé ekki fyrir að fara. Í því skyni ráðleggur Nielsen vefhönnuðum að miða við minnst tveggja ára gamla vefskoðara [Browsers] og að ekki þurfi mikla bandvídd til að skoða síðurnar. Auk þess þarf að gæta þess vel að skipulag vefsins sé þannig að hægt sé að skoða hann vandræðalaust á litlum skjám og miðast vefurinn við lágmark 800 x 600 punkta [pixels] sem þykir henta best nú til dags. Leitast er við að hafa orðalag eins lipurt og framast er unnt og forðast torskilda fræðilega umfjöllun þannig að sem flestir geti nýtt sér það sem fram kemur á vefsetrinu.

Hvar er ég?
Viš uppsetningu og frįgang upplżsingasetursins hefur žess veriš gętt
aš žeim sem heimsękja žaš sé įvallt ljóst hvar žeir eru staddir hverju sinni og hvert skal halda. Ķ žvķ skyni er leitast viš aš allir hnappar beri lżsandi nöfn fyrir žaš efni sem vķsaš er į og į hverri sķšu er gefiš til kynna hvar viškomandi er staddur meš žvķ aš birta hnapp žeirrar sķšu sem er ķ notkun upp į boršanum efst til vinstri og lįta skilabošin Žś ert hér birtast fyrir nešan hann. Hnappurinn er sömuleiðis á sínum hefðbundna stað og er litur hans nú mun daufari sem á að gefa til kynna að síðan sem hann stendur fyrir sé í notkun.

Hvar hef ég verið?
Gefið er til kynna á hefðbundinn hátt hvaða tenglar hafa verið skoðaðir á hverri síðu fyrir sig, þ.e. tenglar sem eru bláir í upphafi verða fjólubláir þegar búið er að skoða þá. Aftur á móti kemur ekki fram hvaða síður notandi er búinn að skoða og hvaða ekki. Verður væntanlega ráðin bót á því þegar vefurinn verður uppfærður sem gagnagrunnsvefur.

Hvert get ég farið?
Forsíðan eða heimasíðan eins og hún er oftast nefnd er frábrugðin öðrum síðum á vefsetrinu. Á henni eru hnappar sem vísa á allar undirsíðurnar. Skiptar skoðanir eru um þessa ráðstöfun en samkvæmt Nielsen (2000:166) þá er heimasíðan 'flaggskip' vefsetursins og á hún þess vegna að vera sett upp á annan hátt en hinar síðurnar þó hún eigi að sjálfsögðu að vera í sama stíl og þær. Meginmarkmið heimasíðunnar er að svara spurningunum: Hvar er ég? og Hvað fer fram á þessu vefsetri? Það á að vera augljóst strax í upphafi og hefur verið leitast við að hafa það þannig á forsíðu vefsetursins þar sem hnappar með lýsandi nöfnum blasa strax við sjónum og stuttur og hnitmiðaður texti gefur til kynna markmiðið með uppsetningu vefsetursins og hvað þar sé að finna.

Hönnun og višmót vefsetursins er sżnt į žessu veftré:

Ef smellt er į myndina er hęgt aš skoša flęširitiš ķ fullri stęrš.

Vefsetrinu er skipt ķ nķu meginsvęši

Hvaš er PBL? | Forsaga | Framkvęmd | Kennarar | Nemendur
Vandamįl | Tenglar | Fréttir | Leit

Innihald žeirra er skilgreint ķ stórum drįttum hér fyrir nešan:

Hvaš er PBL?

Almenn lżsing į lausnaleitarnįmi, uppruna žess, skipulagningu og framkvęmd (efniš birtist žegar smellt er į viškomandi hnapp). Žessum upplżsingum er ętlaš aš gefa sem gleggsta mynd af žvķ hvaš hér er į feršinni:

Kennarar: Žetta svęši er ętlaš kennurum sem eru aš hefja notkun lausnaleitarnįms ķ kennslu eša eru žegar farnir til žess. Hér er aš finna leišbeiningar og góš rįš ķ tengslum viš lausnaleitarnįm, aš mestu byggš į gögnum bandarķskra kennara sem hafa įralanga reynslu af notkun lausnaleitarnįms:

  • Svör viš algengum spurningum um lausnaleitarnįm sem kennarar eru sérstaklega hvattir til aš skoša įšur en žeir taka lausnaleitarnįm ķ žjónustu sķna og į mešan į vinnunni stendur.

  • Stutt lżsing į helstu einkennum lausnaleitarnįms įsamt samantekt į helstu annmörkum sem komiš hafa ķ ljós žegar lausnaleitarnįm hefur veriš tekiš upp.

  • Leišbeiningar og góš rįš um framsetningu vandamįla; hvernig hópstarfi er hrundiš af staš; hvernig stašiš er aš skiptingu ķ hópa og hvernig nemendum er hjįlpaš aš vinna saman innan hópa. 

  • Kynning į gildi hópstarfs og framvindu žess žar sem m.a. er vķsaš til kynningarefnis į myndböndum frį Delaware hįskóla. 

  • Įbendingar um nįmsmat ķ lausnaleitarnįmi.

  • Ummęli innlendra og erlendra kennara og nemenda um reynslu žeirra af lausnaleitarnįmi.

Nemendur

Nemendur: Žetta svęši er ętlaš nemendum ķ lausnaleitarnįmi. Hér geta nemendur [og kennarar] nįlgast góš rįš og upplżsingar um žaš sem aš nemendum snżr ķ lausnaleitarnįmi [PBL] sem og öšru nįmi:

  • Lżsing į žvķ hvernig lausnaleitarnįm fer fram.

  • Efni sem beinist aš žvķ aš nemendur lęri aš žekkja eigin hugsun [thinking about thinking].

  • Tķu góš rįš til aš nį betri įrangri ķ nįmi og felst ķ žvķ aš lęra aš lęra.

  • Safnsķša meš heilręšum og įbendingum um nįmstękni.

  • Ummęli innlendra og erlendra nemenda um reynslu žeirra af lausnaleitarnįmi.

Vandamįl

Vandamįl: Į žessu svęši er leitast viš aš gera grein fyrir hlutverki vandamįla ķ lausnaleitarnįmi. Lausnaleitarnįm snżst um glķmu nemenda viš raunveruleg śrlausnarefni.

Tenglar

Tenglar: Safnsķša sem vķsar į gagnlega upplżsingavefi um lausnaleitarnįm um allan heim auk bóka og greina um sama efni. Um er aš ręša vefi žar sem hęgt er aš fį ķtarlegar upplżsingar um lausnaleitarnįm sem ķ flestum tilfellum koma aš góšu gagni į hvaša skólastigi sem er. Vefslóšunum er rašaš ķ stafrófsröš og fylgir žeim stutt lżsing į innihaldi žeirra. Af žeim aragrśa upplżsinga um lausnaleitarnįm sem finna mį į Netinu hefur veriš leitast viš aš velja vefsķšur sem višurkenndar eru mešal helstu talsmanna lausnaleitarnįms sem og innan žeirra stofnana sem žegar nota lausnaleitarnįm.

Fréttir

Fréttir:  Sķša žar sem leitast veršur viš aš birta fréttir um žaš helsta sem er aš gerast ķ tengslum viš lausnaleitarnįm.

Leit

Leit: Öflug leitarvél sem getur veriš žęgilegt aš nota innan sem utan upplżsingasetursins. Um er aš ręša leitarvél sem leyfilegt er aš setja inn į hvaša vef sem er įn endurgjalds. Leitarvélin er fyrst og fremst ętluš til nota į upplżsingasetrinu sjįlfu žó hęgt sé aš leita utan žess.

Greinargerš: Gerš er grein fyrir byggingu setursins og fręšilegum forsendum lausnaleitarnįms.


Vķša hefur veriš leitaš fanga viš gerš žessa upplżsingaseturs og žess jafnan gętt aš allt efni sem į það hefur veriš sett ętti rętur aš rekja til įbyrgra ašila – oft į tķšum frumkvöšla – sem skrifaš hafa um lausnaleitarnįm ķ bękur og tķmarit eša sett upp upplżsingasķšur į Netinu į heimasvęši žeirra stofnana sem žeir vinna fyrir nema hvort tveggja sé. Ekki er hęgt aš benda į neina eina fyrirmynd aš žessu upplżsingasetri enda į žaš sér ekki hlišstęšu ķ žeirri mynd sem žaš er sett upp hér svo vitaš sé. 

Nokkrar upplżsingaveitur og heimildir eru notašar oftar en ašrar og eru žessar helstar: Bringing Problem-Based Learning to Higher Education: Theory and Practice (Wilkerson og Gijselaers, 1996); The Power of Problem-Based Learning (Duch, Groh og Allen, 2001); The Internet and Problem-Based Learning (Stepien, Senn, og Stepien, 2000); Problembasert lęring (Bjųrke, 2001); UD PBL – Problem-Based Learning į vef Hįskólans ķ Delaware; SIU Problem-Based Learning Initiative į vef Southern Illiniois hįskóla; MD Program į vef McMaster hįskóla auk gagna sem dreift var į nįmskeišunum tveimur sem höfundur tók žįtt ķ į vegum Hįskólans ķ Delaware og fram fóru ķ Newark og Baltimore – allt birt meš góšfśslegu leyfi höfunda.

Margt sżnist hafa įunnist į sviši tölvu- og upplżsingatęknikennslu ķ grunn- og framhaldsskólum landsins sem og ķ tölvuvęšingu kennara. Žaš sama viršist mega segja um flestar deildir hįskóla og hįskólakennara. Žó bendir margt til žess aš kennsluhęttir séu aš mestu leyti žeir sömu og įšur žrįtt fyrir žęr gķfurlegu breytingar sem oršiš hafa į öllum svišum, mešal annars meš tilkomu Internetsins og Veraldarvefsins. Kennarar į öllum skólastigum eru farnir aš nżta tęknina – sumir til hins ķtrasta  – hvort sem um er aš ręša undirbśning fyrir kennslu eša framsetningu nįmsefnis annaš hvort į Netinu žar sem nemendur hafa ašgang aš žvķ hvar og hvenęr sem er eša ķ kennslustundum meš hjįlp skjįsżninga [glęrusżninga] og vefefnis um vķša veröld. Žaš sem er að gerast er aš kennarar eru farnir aš leggja enn meiri vinnu en įšur ķ kennsluna eša mötunina og framreiša nś nįmsefniš į silfurfati ķ staš žess aš lįta nemendur hafa fyrir nįminu sjįlfa, t.d. meš žvķ aš ķgrunda og ręša um efniš eša glósa hjį sér žaš sem fram kemur ķ tķmum. Žessar stašhęfingar byggi ég m.a. af þeirri reynslu sem ég hef af starfi mķnu viš aš leišbeina kennurum Hįskóla Ķslands ķ tölvu- og upplżsingatękni og samstarfi mķnu viš kennara Fjölbrautaskólans viš Įrmśla sem og fjölmörgum reynslusögum kennara bæði munnlegum og skriflegum (sjá t.d. Felder, 2001; Guðrún Pétursdóttir, 2003; Lieux, 2001).

Markmišiš meš žessu upplżsingasetri er aš sporna við žessari žróun meš žvķ aš leitast viš aš vekja athygli skólamanna į žessari nįms- og kennsluašferš sem byggir į tölvuvert öšrum forsendum en hefšbundnar ašferšir. Žaš sem helst skilur į milli er aš nemendur žurfa sjįlfir aš hafa fyrir žvķ aš leita žessara sömu upplżsinga og lżst er hér fyrir ofan. Žaš eru žeir en ekki kennarinn sem framreiša efniš fyrir sjįlfa sig og kennarann – vonandi į silfurfati – aš lokum. Žaš gera žeir meš žvķ aš fį raunverulegt višfangsefni [problem] ķ hendurnar sem žeir žurfa aš glķma viš ķ sameiningu og finna višunandi lausn į. Į žann hįtt öšlast nemendur markvissa žjįlfun ķ sjįlfstęšum vinnubrögšum viš upplżsingaöflun, ķgrundašri hugsun, innbyršis samvinnu og samskiptum śt į viš sem allt flokkast undir gott veganesti undir įframhaldandi nįm og starf ķ sķbreytilegu samfélagi žar sem gildi sķmenntunar og samvinnu á vinnustað eykst stöšugt.

Ljóst er aš vinnu viš upplżsingasetur af žessu tagi lżkur seint eša aldrei og er hugmyndin aš žaš verši ķ stöšugri uppfęrslu og žróun žannig aš žar sé įvallt aš finna eins greinargóšar upplżsingar um lausnaleitarnįm og frekast er kostur. Fylgst veršur reglulega meš žvķ aš allir tenglar séu virkir og žeir aftengdir samstundis eša eytt ef žeir koma ekki fljótlega upp aftur. Sérstök įhersla er lögš į žetta enda ber žaš vott um ófagmannleg vinnubrögš aš halda śti upplżsingasetri af žessu tagi meš śreltum tenglum.


Upp

© 2003 Žórunn Óskarsdóttir